Themamaand: Dracht

Hoe werkt de cyclus?

Voordat we dieper op de cyclussen van de hond, kat en konijn ingaan zullen we eerst een paar begrippen verder uitleggen die nodig zijn om het gehele verhaal beter te begrijpen.

 

Bij de voortplantingsorganen zijn 3 organen die een belangrijke rol spelen.

  • De hypofyse is een klein orgaan dat zich bevindt in de hersenen, deze sturen de hormoonhuishouding van het dier aan.

 

De andere 2 organen zijn de eierstokken en baarmoeder. Deze organen communiceren via hormonen die aangemaakt worden in de hypofyse. Het gaat hierbij om:

  • FSH (Follikel Stimulerend Hormoon)

Stimuleert in de eierstokken de groei van follikels (blaasjes) waar de eicellen zich ontwikkelen.

  • Oestrogeen (oestradiol)

Door het groeien van de follikels wordt het hormoon oestrogeen aangemaakt. De hypofyse detecteert de stijging van dit hormoon en verlaagt daarom de aanmaakt van het FSH. Daarnaast wordt een tweede hormoon aangemaakt namelijk het LH.

  • LH (Luteïniserend Hormoon)

Wanneer de follikel gebarsten is zorgt het LH ervoor dat dit wordt opgevuld met een weefsel oftewel het gele lichaampje. Dit lichaampje produceert het de progesteron.

  • Progesteron

Dit hormoon zorgt ervoor dat de hypofyse geen FSH produceert. Hierdoor groeien er geen follikels waardoor er ook geen oestrogeen in het bloed komt, het dier wordt nog niet vruchtbaar. Progesteron houdt de baarmoeder gesloten waardoor de vruchten goed kunnen groeien.

Hond

De ovulatiecyclus

De cyclus van een teef duurt totaal gemiddeld 183 dagen (ongeveer 6 maanden) en is op te delen in 4 fasen. De gemiddelde teef wordt dus 2 keer per jaar loops.

 

Fase 1: Pro-Oestrus

Een loopsheid begint met een bloederige uitvloeiing. Deze periode duurt gemiddeld 9 dagen.

 

Fase 2: Oestrus

De oestrus is de meest vruchtbare periode. Restanten van het follikel produceren progesteron dat het hormoon van de dracht is. In deze fase rijpen de eicellen een aantal dagen voordat deze bevrucht worden en vindt de fase van de eisprong plaats. De uitvloeiing verminderd en de teef wil gedekt worden. Deze fase duurt gemiddeld 9 dagen.

 

Fase 3: Met-oestrus

In deze fase blijft de progesteron hoog waardoor de dracht (mits gedekt) in stand wordt gehouden. De vorming van FSH wordt tegengehouden en de groei van de melkklieren wordt met het hormoon prolactine gestimuleerd.

  • Gedekt

De dracht duurt gemiddeld 63 dagen. Na de bevalling daalt de progesteron waarde en wordt het oestrogeengehalte hoger.

  • Niet gedekt

De fase duurt gemiddeld even lang wanneer de teef niet gedekt is. Ze kan schijndrachtig worden waarbij de hormonen soms dezelfde waardes bereikt als een dragend teefje. Ook kan dit gepaard gaan met tepels die dikker worden en de lichte productie van melkafgifte.

 

Fase 4: An-oestrus

Deze fase wordt ook wel de rust fase genoemd en duurt ongeveer 3 a 4 maanden. Daarna start fase 1 weer.

Kat

Een poes is seizoensgebonden vruchtbaar. Dat betekent dat zij vanaf het voorjaar tot het najaar krols wordt. De eerste krolsheid begint meestal rond de 6 á 7 maanden oud, maar dit kan afwijken per ras.

 

Ovulatiecyclus

Ook bij de kat bestaat de cyclus uit 4 fases.

Fase 1: Pro-oestrus

Dit zijn de eerste 2 dagen van de krolsheid wanneer de poes nog niet klaar is om zich te laten dekken. In deze fase worden sommige poezen aanhankelijker naar de mens en neemt de agressie naar een kater toe.

 

Fase 2: Oestrus

Tijdens deze fase zien we de typische gedragingen van een krolse poes. Dit is vaak luidkeels miauwen, ze houden de staart opzij en zijn veel aanhankelijker. Elke poes is anders en bij sommigen zal het minder merkbaar zijn.

Dit is de meest vruchtbare fase waarin ze bereid is zich te laten dekken. 1 tot 3 dagen na de dekking komen de eitjes uit de eisprong vrij. De eisprong wordt namelijk pas geactiveerd tijdens de dekking. De kater heeft weerhaakjes aan de penis die zorgt voor een prikkeling bij de poes, dan vindt de eisprong plaats. Een nestje kan dus verschillende vaders hebben.

 

Fase 3: Metoestrus

De periode na het optreden van een eisprong. Vanaf deze fase laat de poes zich niet meer dekken. Als er een geslaagde dekking heeft plaatsgevonden zal de dracht gemiddeld 65 dagen duren. Als de poes niet gedekt wordt zal ze na ongeveer 3 weken weer krols worden.

 

Fase 4: Anoestrus

Dit is de rustfase, wanneer de dagen korten zal deze fase optreden. De eierstokken zijn dan weinig actief en de oestrogeen en progesteronwaardes zijn laag. Let wel, bij poezen die binnen worden gehouden kunnen het hele jaar door vruchtbaar zijn.

Konijn

Net zoals bij de kat is het konijn seizoensgebonden vruchtbaar waarbij de periode start rond februari/maart en doorloopt tot de herfst. Hoe vroeg een voedster bronstig (vruchtbaar) is ligt aan het ras, maar meestal gebeurt dit wanneer ze rond de 4 maanden oud zijn. Dit geldt ook voor de mannetjes.

Bij bijna alle dieren is sprake van een cyclus, maar dit geldt niet bij de voedster. De vruchtbare en onvruchtbare periode is zeer onregelmatig. In boeken wordt nog wel eens gesproken over een 16 daagse cyclus waarbij het konijn, maar bij nader onderzoek blijkt dit niet waar te zijn.

Wanneer het konijn gedekt is duurt de dracht ongeveer 30 dagen. Na het werpen is een voedster snel weer vruchtbaar.